- تعداد نمایش : 152
- تعداد دانلود : 160
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2002
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .7911
سال : 19
شماره : 4
شماره پی در پی : 122
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 4،
،
شماره پی در پی 122
پژوهشی در محتوای اجتماعی ادبیات سده نهم، بررسی موردی؛ خبر رسانان در عصر تیموریان
صفحه
(1
- 15)
راضیه ایمانی ، فاطمه حیدری (نویسنده مسئول)، احمد ذاکری ، مهدی محقق
تاریخ دریافت مقاله
: آبان 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: اردیبهشت 1405
چکیده
زمینه و هدف: از دیرباز با پیدایش حکومتها در جوامع انسانی نهادهایی برای اداره امور شکل گرفتند، یکی از این نهادها دیوان برید بود. این نهاد در دوره باستان به وجود آمد و تا دوره اسلامی برقرار بود، اما در عصر ایلخانان نظام برید در ایران برچیده شد و حاکمان برای ارتباط با همسایگان و حکومتهای محلی از چاپارخانه ها استفاده کردند. استفاده از چاپارخانه ها در عصر تیموریان نیز ادامه یافت و نسبت به عصر ایلخانان نظاممندتر شد. پژوهش حاضر ضمن توصیف نهادهای خبررسانی به معرفی عاملین و شاغلین خبررسانان در عهد تیموریان میپردازد.
روش مطالعه: پژوهش پیشرو، به دو شیوه اسنادی و کتابخانه ای صورت گرفته است.
یافته ها: چاپارخانه در حقیقت ایستگاهی بود که ایلچیان و قاصدان در آن استراحت و اسبان خسته را با اسبان تازه نفس تعویض میکردند. در زمان حکومت تیموریان بر ایران ایلچیان وظیفه خبررسانی، رساندن تحف و هدایای پادشاهان و گاه میانجیگری و برقراری صلح را برعهده داشتند و برای به انجام رساندن این امور از خصوصیاتی مانند: زیرکی، قدرت بیان و مصونیت سیاسی برخوردار بودند و مورد احترام پادشاهان قرار میگرفتند. در عصر مذکور برای امر خبررسانی از قاصد، منهی و کبوتر نامه رسان نیز بهره میجستند.
نتیجه گیری: با تحقیق و مطالعه در متون تاریخی عهد ایلخانان و تیموریان میتوان به جزئیاتی در رابطه با نظام خبررسانی و انواع خبررسانان در عهد تیموری دست یافت. در عهد ایلخانان نظام چاپاری شکل گرفت، خانان مغول نتوانستند این نهاد را به خوبی اداره کنند اما تیمور توانست تا حدودی نظام خبررسانی و نهاد چاپاری را سامان بخشد.
کلمات کلیدی
نامه
, خبر
, چاپارخانه
, ایلچی
, قاصد.
- انوری،حسن. )دیماه2535 شاهنشاهی(، اصطلاحات دیوانی دوره غزنوی و سلجوقی. تهران: کتابخانه طهوریی، صص187.
- براون. مارسل. (1372 ) منم تیمور جهانگشا. ترجمه ذبیح الله منصوری. ویرایش چهارم. تهران: کتابخانه مستوفی.ص100.
- جامی، عبدالرحمن. ( 1385( . مثنوی هفت اورنگ. تصحیح مرتضی مدرس گیلانی. تهران: انتشارات اهورا.ص617
- حافظ، شمس الدین محمد بن بهاالدین. (1374)، دیوان غزلیات. تصحیح محمد قزوینی وقاسم غنی:انتشارات یاسمین. ص200.
- خواندمیر، غیاث الدین. (1380 ). تاریخ حبیب السیر فی اخبار بشر، با مقدمه جلال الدین همایی. ویرایش چهارم. تهران: انتشارات خیام. ج اول ص 179. ج سوم ص 255 .ص 628 . ج چهارم ص 635.
- دهخدا، علی اکبر،(1377)، لغت نامه، انتشارات دانشگاه تهران. ؟؟؟؟؟
- زیدان،جورجی . ( 1372 ) . تاریخ تمدن اسلامی. ترجمه علی جواهری. ویرایش هفتم . تهران: انتشارات امیر کبیر. ص 86. ص185. ص 1157.
- سمرقندی،کمال الدین عبدالرزاق. (1372 ) .مطلع السعدین و مجمع البحرین. جلد اول. دفتر دوم. به اهتمام عبدالحسین نوایی. ویرایش دوم . تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.ص464. ص539. ص551.
- شامی، نظام الدین. (1363). ظفرنامه،. تصحیح پناهی سمنانی. تهران: انتشارات بامداد. صص95-94. ص118. ص158. ص209.
- شریک امین، شمیس. (1357) فرهنگ اصطلاحات مغول. تهران: فرهنگستان ادب وهنر ایران.ص258.
- شکری، یدالله (؟ نویسنده نامعلوم 1350 ) عالم آرای صفوی : انتشارات بنیاد فرهنگ ایران. ص160.
- منز. بئاتریس فوربز (1393). برآمدن و فرمانروای تیمور. ترجمه منصور صفت گل. ویرایش دوم. تهران: موسسات خدمات فرهنگی رسا.ص152.
- کریستین سن، آرتور، (1944)،ایران در زمان ساسانیان، ترجمه غلام رضا رشید یاسمی، تهران:دنیای کتاب.ص192.ص537.
- کلاویخو. گونسالس. سفرنامه کلاویخو.( 1859 ) ترجمه مسعود رجب نیا، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. صص 165-164. ص177.
- لاکهارت. لارنس و جکسون. پیتر. ( 1400) تاریخ ایران کمبریج، جلد ششم، ترجمه تیمور قادری. ویرایش پنجم. تهران: انتشارات مهتاب.ص69.
- میرخواند، محمد بن خاوند شاه بن محمود، (1380)، روضه الصفا فی سیره الانبیا و المولوک و الخلفا، جلد ششم بخش اول، تصحیح جمشید کیان، تهران: انتشارات اساطیر. ص4538
- نظامی عروضی سمرقندی، احمد بن عمر بن علی، )(1327)، چهار مقاله ، به سعی محمد قزوینی و محمد معین، انتشار چاپخانه بریل لیدن.ص29.
- یزدی، شرف الدین علی، (1387)، ظفرنامه، جلد اول و دوم، محقق: سید سعید میرمحمد صادق، تهران: انتشارات مرکز اسناد مجلس.ج اول. ص475. ج دوم.1034.
- ثواقب، جهانبخش. امیری، علی،( 1395) کارکرد امنیتی دیوان برید در حکومت های مرکزی ایران )از سده 3 تا 9 ق.(. مطالعات تاریخ انتظامی، سال سوم، شماره 10، صص 84-55.
- زرگری نژاد، غلامحسین. صباح، خسروی ،(1391)، آداب دیپلماتیک در ایران از آغاز قاجار تا پایان دوره ی ناصری. فصلنامه تاریخ روابط خارجی، سال سیزدهم، شماره 51، صص 89-79.
- کابیلی، علی. محمد زاده، مریم. آقایاری زاهد، رضا، (1403)، جامعه شناسی اقتصادی و فرهنگی بر اساس یاد کرد مشاغل و حرف در شعر عصر تیموری ( مورد کاری: اشعار امیر علیشیر نوایی، اهلی شیرازی، جامی، شاه قاسم انوار، شاه نعمت الله ولی، هلالی جغتایی ). نشریه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی ( بهار ادب سابق )، سال هفدهم، شماره 2. صص 141- 117.
- کریمی، علیرضا. فتحی سلامت، ابراهیم، ( 1390 )، سادات در عصر تیمور. فصل نامه شیعه شناسی، دوره نهم، شماره 36، صص 150-119.